Home > Algemeen > Juridische aspecten van BIMmen: het BIM Protocol
Juridische aspecten van BIMmen: het BIM Protocol

Juridische aspecten van BIMmen: het BIM Protocol

De komende maanden besteedt Dirkzwager uitgebreid aandacht aan de juridische aspecten van BIMmen (werken met het Bouw Informatie Model). Deze keer: het BIM Protocol.

Inleiding

Om door middel van BIM te kunnen samenwerken, is het noodzakelijk een document op te stellen waarin projectspecifieke afspraken en uitgangspunten zijn vastgelegd: het BIM Protocol. Opdrachtgevers hanteren een eigen protocol of wijzen een van de BIM-partners aan die het voortouw neemt in het opstellen van het protocol.

In februari 2012 is een Model BIM Protocol beschikbaar gekomen, opgesteld door een groep architecten (te vinden via bijvoorbeeld http://www.dzw.gr/1850b). Omdat daarin de focus op de ontwerpfase ligt, heeft een groep bouwbedrijven dat met name in de werkvoorbereiding en uitvoeringsfase actief is, besloten een Model BIM Protocol 2.0 op te stellen dat in november 2013 beschikbaar is gekomen (te vinden via bijvoorbeeld http://www.dzw.gr/dc48c).

De hoop is dat ook in traditionele bouwcontracten (waarbij de ontwerpende partijen de adviseurs van de opdrachtgever zijn en de opdrachtnemer verantwoordelijk is voor de calculatie, inkoop, werkvoorbereiding en uitvoering) met één BIM kan worden volstaan. Helaas wordt thans in de praktijk vaak nog gewerkt met twee modellen omdat de architect die het eerste BIM maakt, daarin onvoldoende informatie verwerkt ten behoeve van de opdrachtnemer die het werk moet calculeren en uitvoeren en daarvoor dan maar zelf een eigen BIM maakt.

In het onderstaande zal ik een enkele opmerking over de inhoud van een BIM Protocol maken. Mijn focus ligt op datgene wat nog niet in of rond het BIM Protocol is vastgelegd.

Status BIM Protocol, rangorde en tussentijdse wijzigingen

Het BIM Protocol is bedoeld voor alle projectpartners, inclusief de opdrachtgever. Wanneer de opdrachtgever een eigen protocol hanteert, zal dat bij de contractstukken worden gevoegd en is het als zodanig bindend voor partijen.

Wanneer het protocol wordt opgesteld door een van de contractspartijen is het voor de opdrachtgever van belang dat hij in alle contracten met alle bouwpartijen vastlegt dat die zich dienen te houden aan het BIM Protocol.

Aldus kan de opdrachtgever ingrijpen wanneer zich in de praktijk (afstemmings)problemen voordoen en kunnen de prestaties van de contractspartijen mede getoetst worden aan de afspraken in het betreffende BIM Protocol

Opdrachtgevers dienen erop te letten dat in de contracten wordt bepaald wat de rangorde tussen de diverse contractstukken (Programma van Eisen of Vraagspecificatie, algemene voorwaarden, protocol) is. Zo ligt vast welk document voorgaat wanneer er sprake zou zijn van tegenstrijdige voorschriften.

Wat nog niet is uitgekristalliseerd, is hoe moet worden omgegaan met tussentijdse wijzigingen van het BIM Protocol. Dat protocol is namelijk geen statisch document, zeker niet in een traditionele bouwcontractvorm, en de partijen bij het bouwproces weten derhalve bij het afsluiten van het contract niet precies aan welke voorwaarden zij zich verbinden.

Dat kan bij een schadevoorval tot lastige juridische vragen leiden, maar ook hele praktische consequenties hebben voor bijvoorbeeld inkoop (meerwerk?) en planning.

ICT-perikelen

De meest voorkomende vorm van samenwerking die in het BIM Protocol wordt voorgeschreven, is die op basis van zogenaamde aspectmodellen: iedere adviseur maakt zijn eigen aspectmodel, gebruik makend van zijn eigen software, voor zijn eigen discipline, van waaruit iedere adviseur output genereert voor het centrale coördinatiemodel (het eigenlijke BIM, gebaseerd op het open uitwisselingsformaat IFC).

Dat gebeurt via een zogenaamd Project Informatie Managementsysteem (PIM). De diverse projectpartners kunnen hun aspectmodellen uploaden, downloaden, vastzetten voor bewerking en versiebeheer uitvoeren.

In het BIM Protocol wordt tevens vastgelegd welke partij welk aspectmodel dient te vervaardigen en in welke fase van het bouwproject.

In de zogenaamde demarcatielijst wordt per bouwfase en per bouwelement aangegeven welk detailniveau (LOD – Level Of Detail of ook wel DN – Detail Niveau genoemd) vereist is. Dat is met name van belang voor de hanteerbaarheid van het BIM: te veel detailinformatie (in een fase waarin dat nog niet nodig is) maakt het bestand te zwaar en daarmee te traag.

De ICT rond het BIM is een belangrijk aandachtspunt. Zo kan het gebruik van verschillende software leiden tot afstemmingsproblemen of verlies van gegevens bij exporteren en is het daarnaast de vraag of softwarelicenties goed worden nageleefd.

Een ander probleem is dat lang niet alle detailinformatie in het BIM zelf kan worden opgenomen omdat het bestand dan te traag wordt. Hoe die detailinformatie dan wel beschikbaar wordt gesteld (bijvoorbeeld via hyperlinks naar 2D-tekeningen), dient goed te worden vastgelegd in het protocol.

Op ICT-perikelen bij het BIM zal in een afzonderlijk artikel worden ingegaan.

Onderlinge verhouding BIM manager en BIM coördinatoren

In het BIM Protocol worden de taken en verantwoordelijkheden van de centrale BIM manager (verantwoordelijk voor het eigenlijke BIM) en van de diverse BIM coördinatoren (verantwoordelijk voor hun eigen aspectmodellen) beschreven.

Echter, de onderlinge verhouding tussen de BIM manager en de BIM coördinatoren, alsmede die tussen de diverse BIM coördinatoren wordt niet verder benoemd.

Komt dat omdat ervan wordt uitgegaan dat de BIM manager de traditionele rol van directievoerder vervult en er dus kan worden aangesloten bij de bestaande praktijk?

BIMmen en verzekering

Een CAR-verzekering biedt een zogenaamde parapludekking voor alle bij de bouw betrokken partijen. Naast dekking voor schade aan ‘Het Werk’ kan (onder andere) ook de aansprakelijkheid van die partijen worden meeverzekerd, zodat bij een schadevoorval wordt voorkomen dat het werk stil komt te liggen in afwachting van een discussie over de aansprakelijkheidsvraag.

Een CAR-verzekering komt echter pas in beeld wanneer er sprake is van een materiële beschadiging aan het werk en is dus niet in alle gevallen toereikend.

De bij de totstandkoming van een BIM betrokken partijen zijn van elkaar afhankelijk voor het eindresultaat. Weliswaar kunnen onder andere de in het protocol vastgelegde afspraken omtrent versiebeheer en autorisaties licht werpen op de vraag wie er verantwoordelijk is voor een bepaalde fout, maar daar kan de nodige tijd mee gemoeid zijn.

Het werken met BIM lijkt de noodzaak in het leven te roepen van een P&I (professional indemnity) verzekering die dekking biedt voor de aansprakelijkheid van alle contractspartijen jegens de opdrachtgever voor fouten in het BIM.

In het BIM Protocol wordt geen aandacht besteed aan het verzekeringsaspect, maar dat lijkt mij juist ook voor de opdrachtgever nuttig: waarom geen verzekeringsplicht in het protocol opnemen?

Afronding

Het BIM Protocol bevat met name praktische en administratieve afspraken, gericht op een soepele samenwerking tussen de bij de bouw betrokken partijen met als doel om tot een optimaal BIM te komen.

Daar waar het een contractstuk betreft, ligt het voor de hand om het protocol ook met een juridische blik te bekijken. Juist ook voor tegenslagen zou het protocol uitkomst moeten kunnen bieden. In de door de markt ontwikkelde modellen wordt daar mijns inziens nog onvoldoende aandacht aan besteed.

 

  • LinkedIn
  • Facebook
  • Twitter
  • Google Plus
  • del.icio.us
  • email
  • PDF
  • Print
Naar boven scrollen