Home > Rechtsgebieden > Auteursrecht

Auteursrecht

Het auteursrecht is het exclusieve recht van de maker van een werk, om dat werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. De advocaten van Dirkzwager hebben de Copyrightcheck ontwikkeld om vragen over het auteursrecht te beantwoorden.

Registratie verplicht?

Het auteursrecht ontstaat automatisch. Daarvoor is geen formaliteit vereist, zoals het verrichten van een registratie. Vaak wordt wel het (copyright) © -teken gebruikt om aan te geven dat een bepaalde (rechts-)persoon rechthebbende is op het werk.

Om bewijsredenen kan het in sommige gevallen raadzaam zijn om bij de Belastingdienst een onderhandse akte voor het werk te laten registreren. U kunt ook bij het Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom een i-depot indienen. Met beide middelen heeft u bewijs in handen dat een bepaald concept of werk op een bepaalde dag al bestond; deze middelen dienen echter niet als bewijs van registratie of geldigheid van uw auteursrecht.

Ook de notarissen van Dirkzwager kunnen een document dateren (“voor gezien”) of een zogeheten authentieke akte opstellen waar dwingende bewijskracht vanuit gaat.

Werken

Verschillende soorten werken kunnen auteursrechten beschermd zijn, onder meer: boeken en andere geschriften, muziek, tekeningen, foto’s, films, bouwkundige ontwerpen en schetsen en computerprogramma’s. De Auteurswet geeft zelfs een niet uitputtende opsomming van beschermbare werken.

Wel moet een werk zintuiglijk waarneembaar zijn. Dit betekent dat niet het achterliggende idee, maar de concrete uitwerking van het werk beschermd is. Een werk is auteursrechterlijk beschermd indien het een eigen oorspronkelijk karakter bezit en het persoonlijk stempel van de maker draagt. De eerste eis betekent dat het werk niet mag zijn ontleend aan het werk van een ander. De tweede eis betekent dat de vorm van het werk resultaat moet zijn van scheppende menselijke arbeid en dus van creatieve keuzes (banale of triviale vormen zijn van bescherming uitgesloten). Hetzelfde geldt voor te zeer technisch bepaalde werken.

De maker van een werk is juridisch gezien de creatieve schepper ervan. In de Auteurswet staat een zogenoemd (bewijs)vermoeden van makerschap. Wie als maker op het werk vermeld staat of bekend is gemaakt, of als niets is vermeld: het werk openbaar maakt, wordt als maker beschouwd tenzij het tegendeel wordt bewezen.

Auteursrechthebbenden

De Auteurswet kent een aantal zogenoemde fictieve makers, bijvoorbeeld de werkgever van de maker. Indien de overeengekomen arbeid tussen werknemer en werkgever bestaat uit het maken van een werk, dan wordt de werkgever als maker beschouwd, tenzij anders overeengekomen. Valt het gemaakte werk buiten de overeengekomen arbeid, dan is de werknemer maker en rechthebbende. Werkgever en werknemer dienen hierover goede afspraken te maken in het arbeidscontract.

De Auteurswet stelt verder dat indien een vereniging, stichting of vennootschap een werk als van haar afkomstig openbaar maakt, zonder een natuurlijk persoon als maker daarbij te vermelden, zij als maker van het werk wordt aangemerkt, tenzij bewezen wordt dat die openbaarmaking onrechtmatig is.

Exclusieve auteursrechten

Het auteursrecht geeft het uitsluitende (exclusieve) recht aan de maker om het werk openbaar te maken en te verveelvoudigen.

Het openbaar maken van het werk betekent dat de auteursrechthebbende het werk ter beschikking mag stellen voor het publiek en dat hij bewerkingen van het werk mag openbaar maken. Openbaar maken is een ruim begrip; daaronder wordt onder meer verstaan het toegankelijk maken van werken op internet, maar ook bijvoorbeeld het anderszins verspreiden van het werk.

Onder het verveelvoudigingsrecht wordt het recht verstaan het werk te reproduceren (bijvoorbeeld het fotokopiëren en downloaden) en om het werk te bewerken (bijvoorbeeld een film naar boek te maken).

Er gelden meerdere wettelijke beperkingen op het auteursrecht, in welk geval het auteursrecht niet (meer) opgaat. Er is dan geen sprake van auteursrechtinbreuk. Zo geldt bijvoorbeeld onder bepaalde omstandigheden het citaatrecht (ook voor foto’s) voor overname uit bepaalde werken. Overneming van persberichten door persorganen is onder omstandigheden ook toegestaan. Het maken van een parodie is in sommige gevallen ook uitgezonderd van het exclusieve auterusrecht.

Auteursrechtinbreuk

Er is sprake van inbreuk op het auteursrechtelijk beschermd werken (behoudens de bij de wet gestelde beperkingen) wanneer het werk zonder toestemming van de maker wordt openbaar gemaakt en/of verveelvoudigd.

Doorslaggevend hierbij is of de auteursrechtelijk beschermde trekken uit een werk worden overgenomen c.q. of de totaalindrukken van beide werken te veel overeenstemmen.

Rechtsmaatregelen

Indien er sprake is van auteursrechtinbreuk staan aan de rechthebbende enkele belangrijke vorderingen ten dienste, bijvoorbeeld het leggen van beslag op inbreukmakende werken, het nemen van ex parte maatregelen, het vorderen van een verbod (in kort geding), schadevergoeding en winstafdracht (bodemprocedure) en het vorderen van volledige proceskostenveroordeling.

Vaak wordt echter eerst een sommatiebrief verstuurd, waarin een onthoudingsverklaring wordt voorgelegd. Vervolgens kunnen er rechtsmaatregelen worden getroffen via een dagvaarding of dagvaardingsprocedure, met name in kort geding.

Gespecialiseerde advocaat auteursrecht

De advocaten van de sectie intellectuele eigendom en IT-recht van Dirkzwager zijn gespecialiseerd in het auteursrecht. In de categorie Auteursrecht van deze kennispagina vindt u diverse nieuwsberichten die door ons zijn geschreven over dit onderwerp.

Wilt u meer weten over het auteursrecht? Wilt u een sommatiebrief sturen of een partij dagvaarden wegens inbreuk op auteursrechten? Heeft u een sommatie of dagvaarding ontvangen? Neem dan contact op met Jaap Kronenberg of Joost Becker.

Naar boven scrollen