Portretrechten
Sta je herkenbaar op een foto en wordt deze foto door anderen gebruikt? Dan kun je via het portretrecht publicatie van de foto verbieden indien er een redelijk belang bij aanwezig is. De Auteurswet kent namelijk rechten toe aan geportretteerde personen.
Wanneer is er sprake van een portret?
Voor een portret is het niet nodig dat de afgebeelde persoon daartoe heeft geposeerd. Ook een in het geheim gemaakte foto, of een foto waarop iemand toevallig staat afgebeeld, is een portret. Van een portret is sprake wanneer degene die is afgebeeld aan de hand van het portret kan worden geïdentificeerd. Daarvoor hoeven bijvoorbeeld niet alle gelaatstrekken te zijn afgebeeld.
In opdracht gemaakte portretten
In de Auteurswet is geregeld dat degene die het portret maakt genoegen moet nemen met de betaling daarvoor. Hij mag het portret niet zonder toestemming van de geportretteerde op andere wijze exploiteren. De betalende geportretteerde krijgt de bevoegdheid om het portret te verveelvoudigen. Openbaar maken is niet toegestaan behoudens verspreiding in besloten kring, of het met toestemming plaatsen in een tijdschrift waarbij de maker wordt vermeld.
Niet in opdracht gemaakte portretten
Veelal zal echter sprake zijn van niet in opdracht gemaakte portretten. Degene die op een foto staat afgebeeld mag die foto niet zomaar exploiteren. Daar staat immers het auteursrecht van de maker van de foto aan in de weg. Belangrijker voor de geportretteerde is dat hij evenwel jegens derden (waaronder de maker) portretrechtelijke aanspraken heeft. De geportretteerde kan het immers vervelend of ongepast vinden dat zijn portret door anderen wordt gebruikt. In dat geval kan de geportretteerde bezwaar maken voor zover een redelijk belang van zijn kant zich tegen publicatie van het portret verzet.
Redelijk belang
Een redelijk belang kan gelegen zijn in persoonlijkheidsbelangen. Te denken valt bijvoorbeeld aan eerbiediging van de ‘strikte’ privésfeer/privéomstandigheden, gevaarzetting voor de geportretteerde, onwenselijk associërend gebruik in reclame of als blikvanger waarin de geportretteerde niet thuis hoort of zich in het geheel niet thuis voelt, bescherming tegen bespotting of minachting, een ‘zedelijk’ (privacy-)belang of resocialisatiebelangen.
Bekende personen (bijvoorbeeld artiesten, politici, sporters) kunnen in sommige gevallen een beroep doen op een commercieel belang, namelijk de zogenoemde verzilverbare populariteit. In dat kader is van belang of sprake is van een vorm van gebruik die uitsluitend of ten minste in hoofdzaak gericht is op het commercieel uitbuiten van iemands verzilverbare populariteit. Dat is zonder toestemming van de bekende persoon niet toegestaan.
Is er sprake van een redelijk belang, dan beschikt de geportretteerde over een aantal acties die hij kan instellen wegens de schending van zijn portretrecht.
Gespecialiseerde advocaten Dirkzwager
De advocaten van de sectie intellectuele eigendom en IT-recht van Dirkzwager zijn gespecialiseerd in het portretrecht. In de categorie Portretrecht van deze kennispagina vindt u diverse nieuwsberichten die door ons zijn geschreven over dit onderwerp.
Mocht u meer willen weten over het portretrecht, neem dan contact op met Jaap Kronenberg, Joost Becker of Lot Nelissen.
